Wat moet een leerling na Havo 3 kunnen?

Onder het genot van een kop thee bedachten Nynke en ik dat het belangrijkste doel van muziek onderwijs zou moeten zijn dat kinderen hun emoties kwijt kunnen in muziek en dat ze door middel van muziek hun emoties kunnen ondersteunen. Hierdoor zouden we genot en enthousiasme genereren bij de leerlingen. In onze optimisme bedachten we dat een havo 3 leerling een emotionele muzikant zou moeten zijn (?).

Maar…. Wat in hemelsnaam zijn de criteria van een ‘emotionele muzikant’ en hoe creëer je ‘emotionele muzikanten?’.

Een reactie op ons betoog waar ik me erg goed in kon vinden was: ‘ Muziek is op zichzelf al sterk genoeg om emoties te verwekken. Dat hoeft niet het hoofddoel te zijn, dat doet muziek vanzelf.’

Ik kon me hier zo bij vinden dat ik mijn muziekonderwijs visie als volgt probeer te formuleren:

‘Muziekonderwijs zou om het maken van muziek moeten draaien. Met als uiteindelijk doel dat de leerlingen zich bewust worden van de emotionele functie van muziek.’ Dus: muziekles voor muziek is volgens mij het beste middel.

Zoals ik in een eerder credo schrijf ben ik van mening dat kinderen vrij moeten zijn om hun eigen keuzes te maken. Maar voordat je ergens gegrond voor kan kiezen moet je het hele spectrum van je keuze kennen. Daarbij wordt iets vaak ook pas leuk en zinnig wanneer je ermee uit de voeten kan.

Het is naar mijn mening te optimistisch om te denken dat je na Havo 3,de leerlingen hebt kunnen laten kennismaken mat alle aspecten van muziek (spelen, luisteren, schrijven) en hun de vaardigheid en kennis hebt kunnen geven zodat ze zich er wegwijs in voelen. Daar is muziek gewoonweg te gecompliceerd en veelzijdig voor. Daarom moet je keuzes maken. Aangezien leerlingen zelf muziek luisteren en om zich heen horen zou ik graag het accent willen leggen op het produceren van muziek. Met dit aspect worden ze in het dagelijks leven het minst geconfronteerd, als ze het tenminste van huis uit niet hebben meegekregen. Luisteren en muziek schrijven zou dan in dienst moeten staan van het maken van muziek.

Vanuit de basis leren mensen vooral door te imiteren. Zo schreef Savater over meedoen en zeker weten (Het goede leven van Savater). Een duidelijk voorbeeld is de taalverwerving van kinderen.

Terugkoppelend naar mijn muzieklessen zou ik graag met de leerlingen reproductief bezig willen zijn. Om te kunnen reproduceren moeten ze de volgende basale vaardigheden bezitten (op volgorde van belangrijkheid):

1.) Zingen

a. Met zingen kunnen ze ten alle tijden muziek maken. Zelfs tijdens het fietsen naar school kan er nog gezongen worden.

b. De meeste leerlingen hebben, door het simpel meezingen met hun favoriete hitjes, al wat ervaring met zingen. Dit maakt het makkelijk om in eerste instantie zang als uitgangspunt te nemen. De andere instrumenten zouden vooral een begeleidende rol kunnen spelen

2.) Ritmische begeleiding

a. In de hedendaagse westerse muziek is de beat van de muziek het belangrijkst. Zonder een beat raakt elke muzikant zijn weg kwijt.

b. Daarbij kan een ritmische begeleiding ook ten alle tijden gecreëerd worden. Een pan en een lepel is al genoeg om een lied een lekkere puls te geven.

3.) Harmonische begeleiding

a. Een lied met alleen zang en ritmische begeleiding is nog wat kaal. Daarom is een harmonische begeleiding een belangrijke volgende stap

b. Dit is wel gelijk een erg lastige stap, maar kan erg variërend in niveau worden aangeboden. Zo kan er met boom whackers (?) gewerkt worden of met xylofonen. Een uitdaging zou kunnen zijn om leerlingen basisakkoorden op de piano of de gitaar te leren spelen.

Ok… Hier laat ik mijn visie even bij voor nu. Zelf mis ik nog het belang van goede zelfreflectie, maar waar dat een plek moet krijgen denk ik nog even langer over na.